Yukarı Çık

GERİDE KALAN GÜNLER (Anılar ve Değişim)

14 Şubat 2019 Perşembe 11:44:58
125 kez okundu.

2018 Ekim ayında Balıkesi’in ilçesi Balya’yı ziyaret ettim. Annem tarafından üçüncü kuşak akrabalarımla görüştüm. Kasabayı gezdim, babaanneme mezarı başında dua ettim.

Çocukluğum Balya’da geçti. İlkokulu orada okudum. Rum Papaz’a ait olduğunu söylenen; avlusu taş duvarlarla çevrili, cumbalı dubleks evimiz vardı. Dört erkek kardeştik, hiç birimiz bu eve sahip olmak istemedik ve ev satıldı!.. Bu gidişimde evin yerine yapılmış yeni bina ile karşılaştım ve tabi üzüldüm.

Alan kişi haklıydı; bu güzel evi aslına uygun onarıp oturulur hale getirmek için çok para lazımdı. Para var diyelim; aynı işçiliği yapacak ustayı, malzemeyi nerede bulacaksınız, zor iş!

Balya’da simli kurşun madeni yatakları olduğu çok eskiden biliniyormuş. 1800’lü yıllarda Osmanlı Devleti bu madeni işletme imtiyazını Fransızlar’a vermiş. Fransız şirket, 1881’de üretime başlamış ve 1930’lu yıllarda “cevher bitti” deyip üretimi sonlandırmış.

Şirketin kurşun madenini işlettiği yıllarda Balya Paris’e dönmüş; (*) 1929 yılında şirket kasabayı elektrikle aydınlatmaya başlamış; güzel evler, manolya ağaçlarıyla donanmış bahçeler, köşkler, konaklar yapılmış, varyeteli (1) gazinolar, meyhaneler, çay bahçeleri ve tabii kırmızı feneri de (2) açılmış, nüfus 25bini aşmış, hareketli bir piyasa oluşmuş!..

Bu güzellikler olurken o yıllarda kullanılan ilkel teknolojinin çevreye verdiği kalıcı zarar zamanla görülür hissedilir olmuş. Eski işletmenin kalıntılarında halâ kükürt sülfür kokusunu duyarsınız. Bu yönüyle Balya, insan eliyle yaratılan çevre kirliliğinin sergilendiği müze konumundadır.

Belediye Başkanını ziyaret ettim. İlçe dışındaymış, beni sekreteri Necla Hanım karşıladı, konuştuk. Bana Fazıl Sayın’ın yazdığı “KUŞLAR KÖSTEBEKLER VE TANRILAR” romanını hediye etti. Beğeniyle okudum. Özele, işletmeyi yöneten Fransızların aşkları, Türk yardımcılarıyla ilişkileri, işçilerin yaşamı ve sorunları etkili bir dille anlatıyor. Yazarın çevreyi iyi etüt ettiğini söylemeliyim. Rahat fakat dikkatle okunması gereken bir kitap.

Balya Belediyesi MHP’de, Balıkesir Büyükşehir Belediyesi AKP’de. Bu ortaklıktan Balya yeteri kadar faydalandı mı, öğrenemedim. 16/01/2019

(*) Üretilen kurşun Dekovil Hattı (Darkat Demiryolu) ile Edremit Körfezi’ne, oradan gemilerle Avrupa’ya gidiyormuş. “Çanakkale’de Türk’e atılan kurşunun Balya’da üretildiği rivayet edilir. Doğru olabilir mi?”

(1) Varyete: Şarkılı, danslı, hokkabazlı gösteri oyunları.

(2) Kırmızı Fener: Genelev. O yıllarda böyle adlandırılıyormuş.

Haber Sitemizdeki yazı, resim ve haberlerin her hakkı saklıdır. İzinsiz, kaynak gösterilmeden kullanılamaz.